Nog een visie op zadels die naar 1 zijde schuiven. Deel 2 van een ingewikkeld probleem.

Een probleem dat ik heel vaak tegenkom bij het beoordelen van zadelpasvorm, is laterale verplaatsing – het zadel zakt meer naar 1 zijde.
Zadelpassen gaat voor mij niet alleen over wat je ziet, maar over het begrijpen van oorzaak, gevolg en de gevolgen op lange termijn. Mijn doel is om jou de kennis te geven waarmee je beter voor je paard kunt opkomen.

Maar wat is laterale verplaatsing precies?
Laterale verplaatsing ontstaat wanneer het zadel zijwaarts over de ruggengraat van het paard schuift. Dit kan diagonaal gebeuren – vaak omschreven als ‘twisten’ – of volledig naar één kant, wat we meestal ‘roteren’ noemen.

Welke vorm het ook aanneemt: laterale verplaatsing is altijd schadelijk.
Het belemmert het paard in zijn vermogen om correct en comfortabel te bewegen en heeft daarnaast ook invloed op de balans en zit van de ruiter. Wordt dit probleem niet aangepakt, dan ontstaat er een keten van compensaties die op de lange termijn grote gevolgen kan hebben voor zowel paard als ruiter.

Het kussenkanaal van een zadel heeft als functie de wervelkolom van het paard vrij te houden en ruimte te geven voor beweging, zowel van boven als opzij.
Wanneer een zadel naar één kant schuift, kan het die functie niet meer goed vervullen. De kussens komen tegen de wervelkolom aan en geven druk op structuren zoals spieren, ligamenten, zenuwen, bloedvaten en het lymfesysteem – vaak meer aan één zijde. Op de lange termijn tast dit de stabiliteit van de wervelkolom aan en verstoort het de neurologische communicatie.

De wervelkolom kun je zien als de snelweg van het lichaam. Alles wat daar druk of verstoring veroorzaakt, heeft invloed op beweging, coördinatie, houding, reflexen en uiteindelijk ook prestaties.

Wanneer een zadel lateraal verplaatst, zal het paard zich hiertegen beschermen door spanning op te bouwen. De rugspieren worden aangespannen om kwetsbare structuren te ontzien, wat vaak leidt tot:

• een holle of gespannen rug
• moeite met buigen naar één kant of eenzijdige stijfheid
• weerstand onder het zadel
• toenemende asymmetrie
• en uiteindelijk klachten elders in het lichaam

Voor correcte buiging is laterale flexibiliteit door de hele wervelkolom nodig. De ribbenkast hoort aan de buitenkant van de buiging iets naar buiten te bewegen, terwijl de binnenzijde verkort en ontspant.
Een zadel dat scheef ligt, blokkeert deze beweging letterlijk.

Hoe meer het zadel verschuift, hoe meer het paard moet compenseren. En hoe meer het paard compenseert, hoe groter de asymmetrie wordt. Zo ontstaat er een vicieuze cirkel zolang het probleem niet wordt opgelost.

Er zijn vijf veelvoorkomende oorzaken van laterale verplaatsing:

1. Een verkeerde boomwijdte of boomhoek
Is de boom te smal of klopt de hoek niet, dan kan de schouder niet vrij bewegen. Het paard zal het zadel tijdens beweging letterlijk opzij duwen. Vaak is dit zelfs al zichtbaar bij een statische beoordeling.

2. Een scheef of asymmetrisch paard
Elke paard heeft een natuurlijke asymmetrie. Wanneer deze groter is en niet wordt aangepakt, kan één schouder zich sterker ontwikkelen en iets verder naar achteren liggen. Een symmetrisch zadel wordt daardoor uit het midden gedrukt en gaat schuiven.

3. Een getwiste zadelboom
Dit is vaak het gevolg van langdurige laterale verplaatsing. Een getwiste boom verergert het probleem en zorgt ervoor dat het zadel zelfs op een recht paard niet meer gelijk ligt.

4. Een scheve ruiter
In deze situaties ligt het zadel in stilstand vaak netjes recht, maar verschuift het tijdens het rijden.

5. Kreupelheid in de achterhand
Dit is een van de belangrijkste én meest onderschatte oorzaken. Bij kreupelheid in een achterbeen zie je vaak dat het zadel tijdens beweging consequent naar die kant schuift. Dit wordt vooral zichtbaar tijdens een dynamische beoordeling.

Soms is er niet één oorzaak, maar een combinatie van meerdere factoren.

Merk je dat je zadel altijd naar dezelfde kant schuift? Of krijg je regelmatig te horen dat je “meer gewicht in die beugel moet zetten om je zadel recht te houden”? Negeer dit dan niet.

Dit zijn duidelijke signalen dat het tijd is voor een multi disciplinaire evaluatie – om de wervelkolom van je paard te beschermen, gezonde beweging te herstellen, verticale balans te herstellen en het comfort en de duurzaamheid van je paard op lange termijn te verbeteren.