Wat betekent het als je zadel naar de zijkant schuift? Deel 1 van een ingewikkeld probleem

Zijwaarts schuiven van het zadel wordt meestal duidelijker zichtbaar op één bepaalde hand. Als een zadel bijvoorbeeld naar rechts schuift, is dat vaak het meest merkbaar op de linkerhand, terwijl het op de rechterhand relatief recht lijkt te liggen. Juist deze asymmetrie heeft een directe invloed op de ruiter:Zijwaarts schuiven is meestal duidelijker zichtbaar op één hand. Als een zadel bijvoorbeeld naar rechts schuift, is dat vaak het meest merkbaar op de linker hand, terwijl het op de rechter hand relatief recht lijkt te liggen. Juist deze asymmetrie heeft een directe invloed op de ruiter:“Als het zadel naar rechts schuift, wordt het bekken van de ruiter naar rechts meegenomen,” legt Mark uit. “De meeste ruiters zakken dan iets in naar links. Het rechterbeen lijkt langer, het linker korter — simpelweg omdat de stijgbeugelophanging aan de ene kant lager komt te hangen en aan de andere kant omhoog wordt getrokken.”Instructeurs kunnen een scheef zittende ruiter opmerken en proberen dit te corrigeren, vaak door oefeningen, Pilates of krachttraining aan te raden. Hoewel dit nuttig kan zijn, benadrukt Mark dat dit de kern van het probleem niet oplost als de oorzaak bij het paard ligt.“Geen enkele hoeveelheid oefeningen zal zijwaarts schuiven van het zadel verhelpen als het paard de primaire oorzaak is,” zegt hij. “We moeten het grotere geheel bekijken — paard, zadel en ruiter — en ons afvragen waarom de ruiter überhaupt scheef zit.”De gevolgen op lange termijnWanneer zijwaarts schuiven lange tijd onopgemerkt blijft, passen zowel paard als ruiter zich aan — vaak zonder dat ze het zelf beseffen.“Wanneer je het zadel uiteindelijk weer recht en in balans legt, kunnen ruiters het verschil nauwelijks geloven,” zegt Mark. “Ze realiseren zich niet hoeveel moeite ze hebben gehad, omdat ze gewend zijn geraakt aan compenseren.”Voor het paard kunnen de gevolgen veel ernstiger zijn. Chronische ongelijke belasting kan zwakte in stand houden, spierontwikkeling belemmeren en de gezondheid en belastbaarheid van het paard aantasten.“Over het algemeen schuift het zadel richting het zwakkere achterbeen,” legt Mark uit. “Als het zadel naar rechts schuift, is het rechterachterbeen vaak zwakker of gecompromitteerd. Onderzoek laat zien dat het zelden een probleem van de voorbenen is — meestal heeft het te maken met de achterhand, of een combinatie van voor- en achterbeen.”Onderliggende oorzaken kunnen onder andere zijn: problemen in het sacro-iliacale SI-gebied, knie- of tussenpeesproblemen, kissing spines, maagzweren, problemen met hoefbalans, zwakte bij jonge paarden of artrose bij oudere paarden.Waarom gekwalificeerde zadelpassers zo belangrijk zijnMark is duidelijk: het correct aanpakken van een zijwaarts schuivend zadel vereist een gekwalificeerde en geregistreerde zadelpasser van de Society of Master Saddlers (in Engeland). In Nederland is dat MSFC of ESS.Als onderdeel van een correcte passing voert een gekwalificeerde en geregistreerde zadelpasser van de Society of Master Saddlers een dynamische zadelpassing uit — het paard moet bereden worden.“Ze zijn getraind om het paard van achteren en van voren te beoordelen, waarbij ze letten op laterale instabiliteit, en ook van opzij om de balans van voor naar achter te evalueren,” legt hij uit.Moderne zadels bieden veel meer aanpassingsmogelijkheden dan vroeger, en ervaren zadelpassers beschikken over diverse hulpmiddelen.“Ons doel is om het zadel zo recht mogelijk te krijgen — je kunt het niet opzij laten schuiven,” zegt Mark. “We kunnen de vulling aanpassen, shims gebruiken, de singelstoten veranderen, de boomwijdte aanpassen, of een combinatie van deze vier inzetten, afhankelijk van de mate van schuiven.”Door onderzoek en jarenlange ervaring hebben Mark en zijn collega’s zelfs een classificatiesysteem ontwikkeld voor zijwaarts schuiven van het zadel, vergelijkbaar met kreupelheidsgradaties, om de ernst objectief te beoordelen.Belangrijk is dat, hoewel zadelpassers de symptomen aanpakken, de diagnose van de oorzaak altijd onderdeel moet zijn van een breder professioneel team.“Het is niet de taak van de zadelpasser om kreupelheid te diagnosticeren,” benadrukt Mark. “Maar het is wel onze verantwoordelijkheid om het zadel recht te leggen en de eigenaar door te verwijzen naar dierenarts, fysiotherapeut of hoefsmid om vast te stellen wat erachter zit. Het welzijn en comfort van het paard moeten altijd voorop staan.”Regelmatige controles ondersteunen gezondheid, belastbaarheid en symmetrie.Zodra een zadel is gecorrigeerd, zijn regelmatige hercontroles essentieel.“Wat op dag één werkt, kan een paar weken later alweer niet meer kloppen,” legt Mark uit. “Naarmate het paard verandert — hopelijk sterker en symmetrischer wordt — moet het zadel mee veranderen.”Daarom nemen zadelpassers van de Society of Master Saddlers sjablonen en houden zij gedetailleerde dossiers bij, zodat weloverwogen beslissingen kunnen worden genomen over controle-intervallen en aanpassingen.“Als een paard achter zwak is en het zadel die kant op zakt, kan het paard niet sterker worden zolang het zadel niet recht ligt,” zegt Mark. “Pas dan krijgt het de kans om symmetrischer te worden.”Meer leren over gezondheid, belastbaarheid en symmetrieHet is geen toeval dat zijwaarts schuiven van het zadel centraal staat binnen het thema van de Horses Inside Out Conference 2026: Soundness & Symmetry. Begrijpen hoe asymmetrie prestaties, comfort en het welzijn op lange termijn beïnvloedt, is essentieel voor iedereen die betrokken is bij de verzorging en training van paarden.Mark zal zijn praktische expertise delen tijdens de Soundness and Symmetry In Practice Day op maandag 23 februari 2026, met een hands-on workshop getiteld Horse, Rider, Saddle Symmetry. Deze sessie vertaalt theorie naar de praktijk en laat zien hoe deze onderlinge verbanden het welzijn van het paard beïnvloeden.De kernboodschap“Naar 1 zijde zijwaarts scheef zakken van het zadel wordt maar heel zelden veroorzaakt door het zadel zelf,” concludeert Mark. “Als dat zo was, zou het naar beide kanten schuiven. Al het bewijs wijst erop dat het paard de primaire oorzaak is.”Vroege herkenning, correcte zadelpassing door een gekwalificeerde en geregistreerde zadelpasser van de Society of Master Saddlers, samenwerking met het bredere professionele team en regelmatige controles zijn essentieel — niet alleen voor prestaties, maar vooral voor het welzijn van het paard.Wanneer we zijwaarts zakken van het zadel op de juiste manier aanpakken, ondersteunen we symmetrie, duurzaamheid en het langdurige welzijn van het paard.

Vertaald van het origineel, hier te vinden; https://bit.ly/4bwvuJl